ابراهیم پشت کوهی در گفت‌وگو با پلاتو هنر: تئاتر امروز به سمت کالایی شدن پیش می‌رود

به گزارش پلاتوهنر، نمایش «مرگ اشرف غنی» به نویسندگی و کارگردانی ابراهیم پشت کوهی این روزها در تماشاخانه هیلاج روی صحنه است. این اثر که با نگاهی به شب سقوط کابل و پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن روایت می‌شود، داستان زندگی خانواده‌ای را در حاشیه کابل در شب سقوط دولت اشرف غنی به تصویر می‌کشد.
این نمایش تا ۱۰ مرداد هر شب ساعت ۱۹:۰۰ به مدت ۱ساعت و ۲۰ دقیقه میزبان علاقه‌مندان تئاتر است.
به همین بهانه، با ابراهیم پشت کوهی، نویسنده و کارگردان این اثر به گفت‌وگو نشستیم.
«مرگ اشرف غنی» اقتباسی آزاد از «مرگ یزدگرد»
ابراهیم پشت کوهی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به نمایش «مرگ اشرف غنی» عنوان کرد: این اثر روایتگر شب سقوط کابل است؛ داستانی که در شب چله یا یلدا اتفاق می‌افتد و وقایع آن از شب تا صبح، هم‌زمان با سقوط دولت اشرف غنی و روی کار آمدن طالبان، دنبال می‌شود. در این نمایش به بهانه این رخداد، زندگی خانواده‌ای در حاشیه کابل روایت می‌شود تا مخاطب پیامدهای یک اتفاق هولناک سیاسی و اجتماعی را از زاویه‌ای انسانی مشاهده کند.
پشت کوهی درباره انتخاب این سوژه تصریح کرد: «مرگ اشرف غنی» در واقع اقتباسی آزاد از نمایشنامه «مرگ یزدگرد» اثر بهرام بیضایی است. وجه اشتراک این دو اثر در فرار شخصیت اصلی پس از شکست است؛ همان‌طور که یزدگرد پس از شکست به آسیابی پناه می‌برد، اشرف غنی نیز پس از سقوط کابل می‌گریزد. با این تفاوت که مقصد او در تاریخ مشخص نشده و از همین نقطه، تخیل نمایش در امتداد واقعیت تاریخی شکل می‌گیرد.
همکاری با هنرمندان افغانستانی، شناخت مرا عمیق‌تر کرد.
این کارگردان درباره تأثیر تولید این نمایش بر نگاهش به مردم افغانستان اظهار کرد: پیش از آغاز این پروژه نیز شناختی از مردم و تاریخ افغانستان داشتم و درباره آن مطالعه کرده بودم، اما همراهی با بازیگران و اعضای افغانستانی گروه در طول بیش از یک سال تمرین، باعث شد شناخت عمیق‌تری از فرهنگ و جامعه افغانستان پیدا کنم. این تجربه، اشتراکات فرهنگی میان دو ملت را بیش از گذشته برایم آشکار کرد.

ابراهیم پشت کوهی: ما محکومیم که کار کنیم و شهادت تاریخ خواهد گفت
پشت‌کوهی درباره شرایط اقتصادی و دشواری تولید آثار نمایشی گفت: همه می‌دانیم که زیستن در این روزگار بسیار سخت شده است، اما چاره‌ای جز کار کردن نداریم. تاریخ گواه خواهد بود که اهالی تئاتر در این روزگار دست از کار نکشیدند و هرکدام به سهم خود برای حفظ هنر و فرهنگ این سرزمین تلاش کردند.
هر اثر همانند بچه انسان برای ما گران‌بهاست
وی در خصوص افزایش هزینه‌های تولید، دکور و لباس و تأثیر آن بر کیفیت اجرا افزود: خوشبختانه در این پروژه تهیه‌کننده‌ای حرفه‌ای در کنار ما حضور داشت و هیچ عجله‌ای برای روی صحنه رفتن نمایش وجود نداشت. از آغاز تولید تا اجرای این اثر بیش از یک سال زمان صرف شد، زیرا کیفیت برای من از هر موضوع دیگری مهم‌تر است. من و گروه‌ام تئاتر تولید نمی‌کنیم که صرفاً اثری را اجرا کنیم و به سراغ کار بعدی برویم؛ هر نمایش برای ما مانند یک فرزند ارزشمند است و تا زمانی که به کیفیت مطلوب نرسد، حاضر به اجرای آن نخواهیم بود.
تئاتر بدون حمایت، به سمت کالایی شدن پیش می‌رود
پشت‌کوهی درباره نقش حمایت‌های دولتی و نهادهای فرهنگی در تولید آثار نمایشی بیان کرد: بدون تردید این حمایت‌ها نقش بسیار مهمی دارند، اما امروز تقریباً دیگر خبری از آن‌ها نیست. وقتی از تولید آثار غنی و فاخر فرهنگی حمایت نشود، تئاتر به سمت کالایی شدن حرکت می‌کند و سرمایه به تعیین‌کننده اصلی تبدیل می‌شود؛ مسیری که به اعتقاد من بسیار خطرناک است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی تنها هنرمندان دغدغه‌مند به سراغ آثاری می‌روند که مسائل اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و ملی را دنبال می‌کنند، اما ادامه فعالیت برای همین گروه نیز هر روز دشوارتر می‌شود. در بسیاری از کشورهای جهان، دولت‌ها و شهرداری‌ها از تولیدات نمایشی حمایت می‌کنند و امکانات لازم را در اختیار گروه‌های تئاتری قرار می‌دهند، اما متأسفانه در کشور ما چنین حمایتی وجود ندارد.
این کارگردان در پایان خاطرنشان کرد: اگر مسئولان فرهنگی، به‌ویژه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، این صحبت‌ها را بشنوند، باید بگویم مسیری که امروز تئاتر ایران در آن قرار گرفته، مسیر درستی نیست. تئاترهای خصوصی برای ادامه حیات خود ناچارند به هر شیوه‌ای فعالیت کنند و در این میان، بیشترین آسیب متوجه تئاتر، فرهنگ، هنر و در نهایت جامعه‌ای خواهد بود که از طریق این آثار تغذیه فرهنگی می‌شود.