تئاتر کمدی
محمدرضا دلیر
تئاتر کمدی که در دسته‌بندی تئاتر آزاد قرار می‌گیرند انصافاً خنده‌دار هستند و سرسخت‌ترین آدم‌ها را هم به خنده وا می‌دارند. تئاتر کمدی تعریف‌های مختلفی دارد و شاید برخی لودگی را شیوه‌ای از اجرای نمایش‌های‌ کمدی بدانند، اما لزوما استفاده از الفاظ نادرست در صحنه مقدس تئاتر برای جذب مخاطبان در حیطه تئاتر کمدی قرار نمی‌گیرد. در سال‌های اخیر جریان فضای سرگرم‌کننده و کمدی به همه‌جا سرایت کرده حتی تئاتر. این درحالی است که ماهیت هنر نمایشی این است که چیزهایی روی صحنه ببینی و بشنوی که مخاطب به فکر فرو برود. بسیاری از نظریه پردازان عرصه هنر لودگی در تئاتر کمدی را به معنای نادیده گرفتن شعور مخاطبان می‌دانند

تئاتر کمدی ژانری از نمایش است که می توان آن را در یونان باستان جستجو کرد. در سال 486 قبل از میلاد، کمدی برای اولین بار در شهر دیونیزیا، ... دیدن ادامه ›› جشنواره‌ی یونان باستان که به افتخار دیونوسوس، خدای شراب و عیاشی برگزار می‌شد، اجرا شد

تئاتر کمدی ژانری است که شخصیت‌ها را به‌خاطر طنز در موقعیت‌های سرگرم‌کننده قرار می‌دهد. کمدی اغلب در تقابل با تراژدی قرار می‌گیرد. یک تعریف ادبی از کمدی نشان می‌دهد که کمدی داستانی است درباره‌ی مردم عادی با پایانی خوش.

هدف اصلی کمدی سرگرم‌کردن و خنداندن تماشاگر است به‌گونه‌ای که نگران پایانی بد و ناخوشایند نباشد. در تعریفی دیگر، کمدی وسیله‌ای است در جهت هدفی والاتر و آن، آگاه‌کردن انسان از رذالت‌ها از طریق اغراق است.

یک نوع از تئاتر در تهران روی صحنه می‌رود که به تئاتر آزاد معروف شده است. نوعی تئاتر که که بر پایه فروش بلیت و استقبال عمومی هزینه‌های رایج خود را تأمین می‌کند.مهم ترین نکته درباره اینگونه تئاترها میزان فروش آن‌هاست. این نمایش‌ها اکثراً فروش بالایی دارند به همین دلیل هر روز بر تعداد تئاترهای آزاد افزوده می شود.

باتوجه‌به فضای حرفه‌ای تئاتر کشورمان، غیر از چند گروه حرفه‌ای تئاتر که سال‌هاست به معنای واقعی کار تئاتر می‌کنند، سایر آثاری که اجرا می‌شود، نمایش‌هایی هستند که یک تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار پیشنهاد اجرای آن را داده تا سود ببرد و این یعنی حضور پررنگ بازار در تئاتر و بازاری شدن تئاتر هم یعنی دورشدن از یکسری رسالت‌هایش که به‌عنوان یک هنر فاخر و خاص شناخته می‌شود.

طی سال‌های اخیر در فعالیت‌های هنری، اقتصاد بر فرهنگ اولویت پیدا کرده است و این اتفاق آغاز یک فاجعه است که به سقوط به دره روزمرگی ختم می‌شود.

هنری که می‌تواند پشتوانه فرهنگ کشوری باشد اگر بر مبنای خرید و فروش شکل بگیرد، رشد کند و رابطه اقتصاد و فرهنگ در آن نسنجیده باشد حتما به بیراهه و هرج و مرج کشیده خواهد شد که همه موضوعات آن بر پایه اقتصاد و پول رقم می‌خورد. در اینجا ذات هنری که قرار است بر مبنای مبانی فرهنگی شکل بگیرد و در جامعه توسعه یاید، قربانی می‌شود.

در همه دنیا دولت‌ها از تئاترهای فرهنگی که در جهت ارتقای هویت اجتماعی‌شان اجرا می‌شود، حمایت می‌کنند، به عنوان مثال نمایشنامه «درس» یونسکو حدود ۸۰ سال است که در کوچه و خیابان‌های پاریس اجرا می‌شود و مورد حمایت دولت است.

مفهوم تئاتر کمدی سال‌هاست به عنوان پدیده‌ای در حاشیه فعالیت‌های حرفه‌ای تئاتر در حال پیگیری است و این ژانر تئاتری که معمولاً در سالن‌های مشخص و بعضاً سالن‌های سینما دنبال می‌شود اتفاقاً به جهت فضای طنز و کمدی که در آن وجود دارد از اعتبار و جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان عام تئاتر برخوردار است که به این واسطه گردش مالی خوبی را نیز در این بخش شاهد بوده و هستیم.

بنابراین این عرصه یعنی تئاتر کمدی در زمینه گردش مالی حوزه نمایشی بسیار تاثیرگذار است.

تئاتر آزاد یا به تعبیر دیگر تئاتر کمدی طی این سال‌ها با اقبال خوبی از سوی مخاطبان روبرو شده است و اغلب تماشاگران عادی و نه حرفه‌ای تئاتر به جهت فضای شاد توأم با طنز و کمدی که در آن حاکم است رغبت زیادی برای مواجهه با آن دارد که این امر موجب شده است که این ژانر تئاتر گردش مالی مطلوبی داشته باشد و حتی گاه به چنان خودبسندگی برسد که نیازی به حمایت و سوبسیدهای دولتی نداشته باشد.

اغلب بازیگران تئاتر کمدی از رفلکس بدنی و فیزیکی بالایی برخوردارند و بسیاری از آن‌ها خوش‌الحان بوده و صدای خوب آوازی دارند و در این راستا باید دراماتیک‌تر به این مسئله نگاه شود و به ویژه نقش زنان را در تولیدات نمایشی این ژانر پررنگ‌تر و تأثیرگذارتر جلوه داد.

با توجه به اینکه از ظرفیت تئاتر کمدی می‌توان در جنبه‌های کاربردی در حوزه مسائل اجتماعی و فرهنگی مختلفی بهره جست باید در راستای این اهداف درست برنامه ریزی کرد و سیاست گذاری مناسبی در این حوزه داشت.

این روزها سالن‌های تئاتر روزهای شلوغ و پرمخاطبی را پشت سر می‌گذارند. اجراهای کمدی اغلب مخاطبان بیشتری دارند

ژانر کمدی در تئاتر، فراتر از یک سرگرمی ساده، بستری زنده و اثرگذار برای پیوند هنر با متن جامعه است؛ گونه‌ای که با اتکا به کمدی موقعیت، شوخ طبعی و زبانی صمیمی، راهی مستقیم به دل مخاطب می‌گشاید و حتی عمیق‌ترین نقد‌های اجتماعی را در بستری شیرین و پذیرفتنی مطرح می‌کند.
کمدی با قدرت خنداندن جمعی، می‌تواند بهترین بهانه برای گردهم آمدن خانواده‌ها در سالن‌های نمایش و ایجاد نشاط و سرزندگی باشد.