عالیه حکایت آشنا و در عین حال غریبی است. غریب اینکه یادمان می آورد هنوز هم جایی در این جغرافیای دست نخورده، تمام زیست یک زن می‌تواند ناگزیر به گریز شود تا دست افشان و پایکوبان به حجله‌ی درد برود. و آشنا اینکه نام آن دختر یا زن که عبور از خویشتن را باید تا دم آخر با خود حمل کند، ممکن است در ساختاری بسته از جامعه، به لفظ شرافت، آشتی، خویشاوندی یا صلح بر زبان‌ها جاری شود، اما در پس این شرافت متعفن، دشنامی دشخوار به رنگ فقدان هویت مستقل و انتخاب شکل می‌گیرد.

داستان عالیه، ریشه‌ گرفته در مصداقی از جوامع سنتی از دل چنین جهانی سر چشمه می‌گیرد که به نظر بسیار استادانه و دقیق خلق شده است و می‌بایست به احترام آقای سواعدی عزیز کلاه از سر برداشت.

اما شخصاً عمیق‌ترین پرسش این روایت را این نمی‌دانم که چه بر سر عالیه می‌آید؟ که در معماری نامرئی جامعه‌ای جست‌وجویش می‌کنم که انتخاب کردن را امتیاز یک جنس و انتخاب شدن را سرنوشت جنس دیگر قرار ... دیدن ادامه ›› داده است.

در به‌کارگیری فرم نمایشنامه‌خوانی برای روایت چنین داستانی که توسط سرکار خانم رابعه اسکویی به حق استادانه و رندانه صورت گرفته است نیز، نوعی ظرافت هنری علیحده نهفته است. هنگامی که صحنه به کلام مجال تقدم می‌دهد، زبان، خود به منظره‌ای بدل می‌شود، و خوش اینکه خانم اسکویی و خانم خوبان هر دو به درستی از پس دشواری های زبانی این کار (به ویژه با عنایت به عربی بودن متن اصلی آن) بر آمده اند، و البته سکوت... سکوتی که در تمام طول نمایشنامه خوانی حضور بسیار پررنگی پیدا می‌کند. سکوت مرزوق و عدنان، به ترتیب آقای اسکویی و آقای دارابیان بسیار ظریف و قابل تحسین است. مکث‌ هایشان معنا می‌یابند و آنچه ناگفته می‌ماند، گاه وزنی به اندازه تمام گفته‌ها پیدا می‌کند که آن را روایت جذاب خانم رستمی تا حد زیادی به دوش می‌کشد.

زیبایی این رویکرد هنری در خویشتن‌داری آن است. در اینکه خانم اسکویی از عرضه رنج به تماشایی‌ترین شکل ممکن دست می‌کشد و اجازه می‌دهد وضعیت انسان از خلال رابطه ظریف میان صدا، متن و غیاب آشکار شود.

اگرچه داستان عالیه به جغرافیا و حافظه فرهنگی مشخصی تعلق دارد، اما ساخنار اجرا و نمادپردازی های بسیار کمینه گرایانه ای که کارگردانی خانم اسکویی دنبال کرده است، پرسش بنیادین را بی‌مرز و جهان‌شمول می‌کند. انگار رابعه خانم کنار آقای سواعدی ایستاده و می‌پرسد چه بر سر انسان می‌آید، وقتی سنت، به‌جای آنکه ظرفی برای نگهداری حافظه جمعی باشد، به مرجعی برای تعیین سرنوشت دیگری تبدیل می‌شود؟

شاید ادبیات و تئاتر درست در همین نقطه به عمیق‌ترین معنای خود نزدیک می‌شوند. با ناآشنا کردن آنچه سال‌ها برایمان آشنا و بدیهی بوده است.

صمیمانه‌ترین تبریک‌ها و سپاس‌ها را تقدیم خانم و آقای اسکویی، خانم‌ خوبان، آقای دارابیان، خانم رستمی و تهیه کننده محترم خانم بهنام می‌کنم، برای خلق و جان بخشیدن به این اثر هنری.