نگاهی به نمایش «داستان خرس‌های پاندا…» به کارگردانی مریم امینی

تئاتر ابزاری است برای بازخوانی پرسش‌های بنیادین بشر؛ از چرایی حضورمان بر کره زمین تا تمنای وصل و هراس از تنهایی. نمایش «داستان خرس‌های پاندا، به روایت یک ساکسیفونیست که معشوقه‌ای در فرانکفورت دارد»، نوشته‌ی ماتیی ویسنی‌یک و با ترجمه روان هانیه رجبی، از آن دست آثار تأمل‌برانگیزی است که در اجرا نیازمند درک درست از لایه‌های زیرین متن است؛ مقصودی که در تازه‌ترین اجرای این اثر به کارگردانی مریم امینی با دقتی چشمگیر محقق شده است.
نمایش با یک پیش‌درآمد، ۹ شب فانتزی و خاص و در نهایت یک پایان‌بندی مدون شکل می‌گیرد. نقطه‌ی عزیمت اثر، بیداری غافلگیرکننده‌ی یک زن و مرد ناشناس در بستری نامعلوم است؛ گویی با آدم و حوای مدرنی روبه‌رو هستیم که سرگردان میان واقعیت و بی‌خبری، از مبدأ و مقصد خود بی‌تأثیرند. آن‌ها شب گذشته را در فضایی از بی‌اختیاری گذرانده‌اند، اما در این میان، دانایی نسبی زن نسبت به ماجراها، پویایی دراماتیک قصه را کلید می‌زند. تلاش زن برای ترک صحنه و تمنای مرد برای تمدید این حضور، به توافقی بر سر «عدد ۹» می‌انجامد؛ عددی با بار معنایی عمیق و نمادین در سیر و سلوک انسانی (به‌ویژه در سنت مسیحی) که بستر شکل‌گیری یک زندگی جدید، محدود و مینی‌مال را فراهم می‌آورد. استعاره‌های درخشان متن، از جمله حضور سیب و کارکرد دراماتیک آن در پرده‌ی پایانی، به‌خوبی در خدمت تثبیت این مضمون مکاشفه‌محور قرار می‌گیرند؛ چنان‌که رویاپردازی پیرامون تناسخ در کالبد خرس‌های پاندا نیز طنز ظریفی بر نظریه داروینیسم و سیر تکامل ... دیدن ادامه ›› بشر می‌زند.

مریم امینی در مقام کارگردان، با تسلط بر لحن فانتزی و شاعرانه‌ی ویسنی‌یک، توانسته فضایی باورپذیر خلق کند. یکی از نقاط قوت بارز اثر، بازی‌های دقیق، اندازه‌گیری‌شده و برآمده از شناخت بازیگران است. خیام وقار کاشانی و غزاله اکرمی با هماهنگی و ارتباط درست صحنه‌ای، شمایلی باورپذیر از این زوج سرگردان را به نمایش می‌گذارند و لحن اثر را میان طنز، فلسفه و شاعرانگی به تعادل می‌رسانند. علاوه بر هدایت بازیگران، بخش‌های دیداری و شنیداری نمایش نیز در خدمت خلق جهان اثر عمل کرده‌اند. طراحی صحنه با هوشمندی تمام و با بهره‌گیری خلاقانه از فیزیک سالن چهارچوب، چارچوبی درست برای بازنمایی موقعیت محصور این دو شخصیت فراهم کرده است. در کنار آن، طراحی لباس هماهنگ و نورپردازی دقیق و حساب‌شده، گویای نگاه مهندسی‌شده‌ی گروه اجرایی به فضاسازی است؛ عناصری که دست‌به‌دست هم داده‌اند تا تماشاگر کاملاً به درون جهان فانتزی اثر پرتاب شود.

با این همه، از منظر سلیقه‌ی مخاطب و زیبایی‌شناسی اجرا، اگرچه اثر از انسجام خوبی برخوردار است، اما افت‌وخیز در حفظ ریتم و تمپوی دراماتیک در برخی لحظات، می‌توانست فاصله‌ی ادراکی میان تماشاگر و ضرب‌آهنگ بازیگران را به حداقل برساند تا مکاشفه‌ی اثر با طراوت بیشتری به جان مخاطب بنشیند. با تمام این تفاسیر، «داستان خرس‌های پاندا…» تجربه‌ای درخشان، تفکربرانگیز و محترم در تئاتر این روزهاست که تماشای آن به تمامی دوستداران ادبیات نمایشی و تئاتر معناگرا پیشنهاد می‌شود.