نگاهی به نمایش «اوراد؛بادهای وحشی سرکش»
نمایش «اوراد؛ بادهای وحشی سرکش»، تازهترین تجربه گروه تئاتر آبان به سرپرستی سعید چگینی، حاصل ماهها تمرین و تلاش گروهی متشکل از بازیگران جوان و علاقهمندان تئاتر در کنار هنرمندان باتجربه این عرصه است؛ اجرایی که با تکیه بر متنی رمزآلود و ساختاری مبتنی بر تعلیق، تلاش میکند مخاطب را در مسیر کشف حقیقت و گشودن لایههای پنهان یک ماجرای جنایی با خود همراه سازد.
همانگونه که از عنوان نمایش نیز برمیآید، با جهانی رازآلود و واجد کیفیتی آیینی مواجه هستیم؛ جهانی که در آن روایت صرفاً به بازگویی یک واقعه محدود نمیشود، بلکه از خلال روایتهای متعدد، خاطرات پراکنده و مواجهه شخصیتها با گذشته شکل میگیرد.
نویسنده با بهرهگیری از ساختاری مدور و روایتی غیرخطی، ماجرای قتل مردی حکومتی به نام «گرگو» را روایت میکند؛ شخصیتی که در اسکله نفتی لارک مشغول به کار بوده و اکنون، در غیاب فیزیکی خود، از طریق خاطرات و روایت دیگران و نیز عذاب وجدان ناشی از اعمال گذشتهاش در مرکز ثقل دراماتیک اثر قرار گرفته است. در این میان، مأموری از دستگاه اطلاعاتی وارد منطقه میشود تا پرده از راز قتل بردارد و قاتل را شناسایی کند.
او در جریان تحقیقات میدانی با شخصیتهایی از بستر فرهنگی و اجتماعی منطقه قشم مواجه میشود؛ از جمله پیرمرد مردهشور، مامازار، امحلیمه، همسر گرگو، و شخصیتی که در ظاهر دیوانه به نظر میرسد. هر یک از این شخصیتها با روایت و گفتار خود، سرنخی تازه در اختیار مأمور قرار میدهند و او را به کشف تدریجی
... دیدن ادامه ››
حقیقت نزدیکتر میکنند. بدین ترتیب، روایت نمایش از یک مسیر خطی و متعارف فاصله میگیرد و به مجموعهای از خردهروایتها تبدیل میشود که هر کدام بخشی از پازل معمای اصلی را تکمیل میکنند.
یکی از وجوه قابل تأمل متن، پیوند دادن یک بستر سیاسی و تاریخی با باورها و مناسک بومی جنوب است. نمایش در لایه زیرین خود به موضوع انتقال و تاراج نفت، سلطه بیگانه و تعرض به منابع و هویت سرزمین ایران میپردازد؛ موضوعی که بهواسطه بار سیاسی و تاریخیاش میتوانست به بیانی مستقیم و شعاری دراماتیک تبدیل شود. با این حال، نویسنده با هوشمندی از ظرفیت اعتقادات مردم محلی و مناسک زار و شخصیتهای آیینی بهره میگیرد و آنها را به عناصر مؤثر در پیشبرد درام بدل میکند.
در بخش اجرایی، به نظر میرسد سعید چگینی و گروه تئاتر آبان برای تبدیل چنین متن پیچیده و چندلایهای به یک تجربه دیداری و شنیداری، با دشواریهای قابل توجهی روبهرو بودهاند. کارگردان با انتخاب شیوهای روایی و بهرهگیری از طراحی صحنهای مفهومی و مینیمال، تلاش کرده است از امکانات محدود صحنه، بیشترین ظرفیت بیانی را استخراج کند. استفاده چندمنظوره از آکسسوار، فضاسازی متناسب با جهان متن، موسیقی رازآلود با کیفیتی اگزوتیک، انتخاب لباسهایی متناسب با زیست بومی شخصیتها و گزینش بازیگران هماهنگ با نقشها، مجموعهای از عناصر را شکل دادهاند که در خدمت ساخت فضای کلی نمایش قرار میگیرند.
از نقاط قوت اجرا، حفظ تعلیق و ایجاد کنجکاوی در مخاطب است. پیچیدگی روایت و توزیع تدریجی اطلاعات، تماشاگر را تا پایان درگیر کشف مناسبات میان شخصیتها و حقیقت ماجرای قتل نگه میدارد. همچنین بازیهای نسبتاً یکدست و باورپذیر گروه، از امتیازات مهم این اجراست. تسلط بازیگران بر لهجه جنوبی، استفاده مناسب از اکتهای بدنی، کنترل لحن و ایجاد پاساژهای حسی متناسب با موقعیتهای نمایشی، به زنده شدن شخصیتها و باورپذیری جهان اثر کمک کرده است. در این میان، بازیگران نقشهای مامازار، پیرمرد مردهشور، مأمور اطلاعاتی و مرد تاجیک، از جمله اجراهای قابل توجه نمایش را ارائه میدهند.
با وجود این نقاط قوت، اجرا خالی از کاستی نیست. یکی از موارد قابل تأمل، نحوه مواجهه نمایش با پایانبندی است. پایان باز، بهخودیخود نمیتواند نقطه ضعف یک اثر نمایشی تلقی شود؛ چراکه گاه تعلیق و ناتمام گذاشتن بخشی از معنا، مخاطب را به مشارکت فعال در تفسیر اثر دعوت میکند. با این حال، در «اورادهای وحشی سرکش» این انتخاب تا حدودی این احساس را ایجاد میکند که گرههای دراماتیک به اندازه کافی به مرحله گشایش نرسیدهاند و مخاطب با پرسشهایی مواجه میشود که ، ناشی از ناتمام ماندن مسیر روایی هستند.
از سوی دیگر، فاصله فرهنگی و جغرافیایی مخاطب با فضای منطقه قشم و ناآشنایی احتمالی او با برخی مناسک و باورهای بومی، ضرورت ایجاد زمینهای روشنتر برای درک جهان نمایش را دوچندان میکند.
در مجموع، «اورادهای وحشی سرکش» تجربهای قابل اعتنا در فضای تئاتر شهر است؛ اجرایی که با تکیه بر متنی پیچیده، بهرهگیری از ظرفیتهای آیینی و فرهنگی جنوب و تلاش برای پیوند دادن مسائل سیاسی و تاریخی با یک روایت معمایی، افق متفاوتی را پیش روی مخاطب قرار میدهد.
نویسنده:
ehsankhoshkhoo#
ehsan_khoshkhoo#
#احسان_خوشخو
#تئاتر
#نمایش
#نقد_تئاتر
#سعیدرضا_خوش شانس
#سعید_چگینی
#اوراد_ بادهای_ سرکش_ وحشی