سجاد آل داود

هنرساز فعال هنری

دیشب به همراه دوست عزیزی به تماشای قصاب نشستم و باید عرض کنم نمایش قصاب، به عنوان نمایشی که صرفا برای گذران یک جمعه ملال‌آور انتخابش کرده بودیم، نمایشی بود که صادقانه انتظار نداشتیم میخکوبمان کند اما اینکار را کرد و این امر را مرهون تلاش تمامی ارکانش بود.
راستش را بخواهید کلا کم پیش آمده است در سالن ۲ هما نمایش میخکوب‌کننده‌ای دیده باشیم.
به نظرم این نمایش با استفاده از حداکثر امکانات دراختیارش و با اتکا به توانایی بازیگرانش و یک نمایشنامه که ساخت و پرداخت درام آن عمیقا برای من جذاب بود، اثری ساخت که شدیدا از تماشایش لذت بردم.
شاید اثر اولش کمی کم جان و با ریتم پایین آغاز شود و تناسب اولیه بین بازی بازیگران در حد ده دقیقه یا یک ربع وجود نداشته باشد که این احتمالا جدی ترین انتقاد من به اثر باشد، اما بعد از ساخت و پرداخت کافی درام نسبت به شروع نمایش، ایجاد سوالات درگیر کننده در ذهن مخاطب و همانطور که بالاتر گفتم با اتکا به نمایشنامه‌ای خوب، به مرور و خصوصا بعد از ورود نازنین حشم‌دار در نقش مترجم شروع به فتح قله‌های دراماتیک خودش می‌کند و هر چه می‌گذرد تمام بازیگران در سطح نزدیکی از درخشش به این موفقیت کمک می‌کنند. نکته‌ی خیلی خوب این نمایش از نظر من این است که بر خلاف برخی آثاری که اخیرا به تماشایشان نشستم بازیگران در هیچ کجای نمایش ضرب‌آهنگ درام را نمی‌کشند و این نمایش هر بار سعی می‌کند درام خود را به قله‌ی بعدی ببرد بازیگران نیز با تمام قوا همراه او هستند.

به نظرم این نمایش طراحی صحنه یا طراحی نور فوق‌العاده و یا عجیب غریبی هم ندارد اما با همان امکاناتش توانست مینیمالیسم فضایی خودش به جهت ... دیدن ادامه ›› تمرکز مخاطب روی اصل درام را ایجاد کند. حداقل برای من که در اومده بود!

در یک کلام کارگردان این نمایش به نظرم حداکثر کیفیت متن و حداکثر کیفیت بازیگرانش را از آن‌ها بیرون کشیده است و اثری را خلق کرده است که بعید است صرفا یکبار به تماشای آن بنشینم.

حتما توصیه به تماشای آن دارم.
موفق باشید.

روز دوشنبه بود که به تماشای این اثر نشستم و نه اینکه ناراضی از سالن خارج شده باشم، اصلا؛ ولی به نظرم کمدی سیاه به دلایلی یک نمایش کمدی هست که به شدت از معمولی بودن رنج میبرد.

به نظرم در ابتدای نمایش، ایده‌ی فرمی بازی با تاریکی و روشنایی و قرار دادن صحنه در روشنایی وقتی که قرار است در واقع برق رفته باشد ایده‌ای ساده اما خیلی خلاقانه است که ظرفیت زیادی را برای خلق موقعیت های کمدی در اختیار متن می‌گذارد؛ اما اگر این ایده فرمی را بیخیال شویم، خود داستان در واقع چیز چندان تازه‌ای برای ارائه نداشت و بیشتر تکرار برخی ایده‌هایی بود که در نمایش‌های کمدی این چنینی در گذشته هم دیده بودم، مجموعه‌ای از سو تفاهم‌ها، پنهان‌کاری‌ها و کمدی های فیزیکی که برای من تکراری جلوه کردند.

این نمایشنامه به نظرم ضعف مهم دیگری که دارد هم این است که انگار هر چقدر زمان می‌گذرد، بیشتر پیش نرفتن نمایشنامه به عمق دراماتیک شخصیت‌هایش باعث میشود به نوعی ایده‌هایش برای تولید طنز نیز بخشکد و البته قبول می‌کنم که شاید لزوما قرار نیست این نمایشنامه عمق دراماتیک خاصی به شخصیت‌هایش بدهد و قرار است از آن‌ها برای پیش برد کمدی اش استفاده کند اما وقتی این اتفاق نمی‌افتد و نمایشی 90 دقیقه به طول می‌انجامد، تصور می‌کنم طبیعی است اگر ایده‌هایش ... دیدن ادامه ›› به مرور تمام شوند (که واضح ترین نمونه آن در بین شخصیت‌ها، موضوعات مرتبط با پدر است، که واقعا هر چه به پایان نمایش نزدیک میشد بیشتر برای من منشا شرم نیابتی بود، با این وجود که در ابتدای نمایش واقعا با شوخی‌هایی که توسط او ایجاد میشد خندیدم)

اما اگر از نمایشنامه خارج شویم و به بازی‌ها بپردازیم، به نظرم مشکل بعدی این نمایش نمایان میشود و آن هم عدم توازن توانایی بازیگران است که برای من حداقل تا حدودی تو ذوق میزد.

به نظرم بازیگر نقش برندسلی با بازی فراز سرابی بهترین بازی‌ای بود که در این نمایش دیدم و باید عرض کنم که به نظرم میزان آمادگی او برای ایفای نقشش فرسنگ‌ها با بازیگران دیگر فاصله داشت و یکی از دلایلی بود که از تماشای این نمایش اصلا ناراضی نیستم با وجود تمام نقدهایی که به آن داشتم.


برای من این نمایش در محدوده بین 2 و 3 ستاره قرار می‌گیرد.
موفق باشید.

از دیشب که این نمایش رو دیدم فکر کردم چه توصیفی در موردش داشته باشم که حق مطلب رو ادا کنه و می‌تونم بگم برای من پروازی بود با زمان اندک روی ابر‌ها در حالی که خودم را روی یک بار سیم خاردار به لبخند رسانده بودم.
ایده مرکزی نمایش مرا برد به سال‌های دور و وقتی که در حوالی سال ۹۵ احساس کردم تئاتر برایم راه فرار دلخواه است.
همه این احساسات خوب شب گذشته را مرهون ظرافت چشم‌نواز بازی دو بازیگر (به خصوص حسن معجونی) بودم که شب خاطره انگیزی را برای من ساخت.
عجب تجربه‌ی دل انگیزی.
لذت بردم
و
چیز بیشتری برای اضافه کردن ندارم.

لبخند رضایتی که روی صورتم شکل گرفته بود بعد از پایان این اجرا منو یاد ادراکی از کیفیت انداخت که مدتی بود در تئاتر تجربه نکرده بودم.

یک‌ اجرای پر زحمت و با کیفیت که ارزش هر پنی‌ای که براش هزینه شده بود رو داشت.

دیشب فرصتی شد در کنار دوستان این اجرا رو تماشا کنیم و باید بگم نظر من در مورد این اجرا در دو بخش مجزا قابل ارائه هست:

موضوع اول کیفیت فنی اجراست.
به نظر من میکروچیپ از نظر کیفیت فنی و ایده‌های کارگردانی هیچ کوتاهی‌ای نسبت به مخاطبش نداره و واقعا دین خودش رو به مخاطب حاضر در سالن ادا میکنه و همچنین، بازیگران، بسیار باکیفیت ظاهر شدند و برای شب اول نمایش کاملا هماهنگ بودند.

و به نظرم ترکیب طراحی صحنه مینیمال این اجرا با ایده‌هاش در طراحی نور واقعا شایسته ستایش هست و همه‌ی بستر‌های لازم رو آماده میکنه برای یک اجرا بی نقص.

اما موضوع دوم یعنی نمایشنامه هست که باعث میشه این ترکیب کامل نشه و به نظر من نمایشنامه این کار در بهترین حالت یک نمایشنامه قابل قبول ... دیدن ادامه ›› هست که بسیار با کیفیت اجرای این نمایش فاصله داره و فاصله هم از این جنس هست که به نظر من حرفی که این نمایشنامه قصد داره بزنه در زمانی بسیار کوتاه تر هم قابل بیان کردن هست و برای این نمایشنامه با این زمان و این کیفیت فنی و اجرایی، نمایشنامه‌ای لاغر هست.
حتما یکبار دیدن این نمایش رو به همه توصیه می‌کنم.

اگر قصد تماشای این نمایش رو داشتید به نظرم هر چه عقب تر و متمایل به وسط باشید تجربه بهتری خواهید داشت.

امتیاز من در مورد تجربه کلی خودم در این نمایش جایی بین 3 و 4 ستاره هست که البته با نمره من به بخش فنی اجرا که نزدیک به 5 ستاره است فاصله دارد.

* بروزرسانی: در تاریخ 26 مرداد ماه 1405، مجددا اجرا را تماشا کردم و به نظرم کیفیتش افت کرده بود.

خسته نباشید به همه هنرمندان این اجرا.

واقعیتش این هست که من خیلی "سینمای صامت چاپلین" باز نبودم هرگز در زندگیم و خیلی هیچ وقت ارتباط برقرار نمی‌کردم با این فضا ولی به طور کلی بعد از تماشای دریم لند حس خوبی داشتم و حالم برای ساعتی خوب شد.
تنها ایرادی که نمایش برای من داشت، گیجی ابتدایی‌ای بود که در فضاش پیدا کردم و اینکه شاید از آخر نمایش حدود 15 دقیقه برای شخص من اضافه بود.
ولی واقعا از خود نمایش و استعداد بازیگران و البته پیامی که به نظرم سعی داشت برسونه لذت بردم و شب خوبی برام ساخته شد.
و عجب بازیگران توانایی داشت این نمایش، درود به همه شما و خسته نباشید!
حتما توصیه میکنم به تماشای این نمایش.

برداشتی شاید احساسی بر نمایش "اینجا سال مندند"

تعداد کمی نمایش را به خاطر می‌آورم که بعد از خاموش شدن چراغ های سالن به جای آنکه ... دیدن ادامه ›› به داستانش فکر کنم در مورد ضرورت مرگ فکر کرده باشم و این نمایش هم برای من از همان دست اجراها بود.
دلیل این نبود که اینجا سال مندند مرگ را تراژیک نمایش داد بلکه به این دلیل بود که برای لحظه‌ای کوتاه آرامشی را در مرگ دیدم که از دل زندگی خانوم خانوما برمی‌خاست و این احساس نه صرفا از دیالوگ‌ها بلکه از مجموعه‌ای از انتخاب‌های دقیق اجرایی شکل گرفت.
این نمایش، از همان آغاز، جهانش را بی‌رحمانه کوچک می‌کند، چند سال مند که همچون جنازه‌ها روی هم تلمبار شده‌اند، یک تخت در مرکز صحنه، وسایل شخصی آویزان به همان تخت و خط سفیدی که مرز این جهان را صریح مشخص می‌کند. طراحی صحنه به وضوح هیچ تلاشی برای بازنمایی یک آسایشگاه واقعی ندارد؛ زیرا مسئله این نمایش مکان نیست. آنچه قرار بوده است ساخته شود، جهانی بسته است؛ جهانی که شخصیت‌های ما در آن زندگی می‌کنند، می‌خوابند، شوخی می‌کنند، خاطره تعریف می‌کنند، بیمار می‌شوند، میرقصند و در نهایت می‌میرند، بی‌آنکه واقعا از ان خارج شوند.
خط سفید دور صحنه، برای من از همان لحظه نخست، بیش از آنکه یک عنصر بصری باشد، به حضوری تهدید کننده بدل شد. نمایش توضیح خاصی در مورد آن نمی‌دهد، اما دقیقا همین موضوع قدرت آن را بیشتر می‌کند. خانوم خانوما تلاش می‌کند از این مرز عبور کند و ناکام می‌ماند؛ ناکامی‌ای که رفته رفته انگار زاییده ناتوانی خودش یا جلوگیری سه شخصیت دیگر نیست، بلکه انگار این خود جهان نمایش است که او را درون خود نگه میدارد و اینجاست که آسایشگاه تمثال خوبی از یک زندانی ذهنی و زمانی است.
تصمیم کارگردان برای چرخاندن تخت به نظرم بسیار هوشمندانه و ظریف است، تغییر میزانسنی که به تدریج حاکی از این است که شاید تخت بچرخد، روز‌ها بگذرد، تراژدی تخریب آسایشگاه به مثابه یک مرگ نزدیک شود اما شخصیت‌های داستان ما در همان نقطه باقی مانده‌اند و کمکی از بیرون نمی‌رسد، این چرخش، تصویری صریح از درجا زدن است.
در این میان، به نظرم خانوم خانوما با بازی درخشان نادیا پشم چی آرام آرام به استعاره‌ای از میل به رهایی تبدیل می‌شود، او کمتر از دیگران حرف می‌زند و بیشتر از دیگران به رفتن فکر می‌کند، حتی وسایلش را جمع می‌کند و بسیار به بیرون از خط سفید نزدیک می‌شود و حتی وقتی در پوشش مرگ فرصتی برای او فراهم می‌شود که از این زندان که به دقت در جهان نمایش ساخته شده است رهایی یابد، او به زندگی بر می‌گردد. صحنه‌ی به اصطلاح احیای او برای من صحنه‌ای تکان دهنده بود، احیا که ذاتا پیروزی زندگی است و لحظه‌ای است که مرگ شکست میخورد، حالا معنایی وارونه پیدا می‌کند و برای خانوم خانوما به سوال تبدیل می‌شود که "چرا؟" و این سوال دیگر پرسش شخصیت نیست بلکه شاید حتی برای مخاطب (حداقل من) هم سوال می‌شود که چرا باید با تمام میلی که به آزادی (مرگ) داریم به زندگی برگشت؟ و از همین جا به نظرم مسیر جدیدی در سیر من در این نمایش آغاز می‌شود.
شب سال نو، اوج احساسات من در این نمایش به عنوان یک مخاطب بود، از جایی که فتاح می‌گوید "ای کاش نجاتت نمی‌دادم" و در مرزی بین اخلاق و رنج گرفتار می‌شود.
این جا جاییست که من نیز (حداقل به میزانی کمی) با شخصیت نمایش اشک ریختم، وقتی او از میوه‌ای سخن می‌گوید که ورودی‌ای است که خروجی ندارد دیگر این صرفا یک استعاره شاعرانه نیست، تمام این اجرا به نظر من از ابتدا درباره ورودی‌هایی بوده است که خروجی ندارند، ورود به سالمندی، ورود به فراموش شدگی، ورود به انزوایی که خانواده، جامعه و حتی زمان، دیوارهایش را بلند تر کرده است. مرگ در پایان نمایش در نهایت نه پیروزی است و نه شکست، تنها نخستین دری است که واقعا به جایی دیگر باز می‌شود.
در پایان، به نظرم نمایش "اینجا سال مندند" از ناتوانی در خروج حرف می‌زند. و وقتی خروج از همه راه‌ها ناممکن می‌شود، مرگ دیگر صرفا پایان زندگی نیست بلکه پایان انتظار است. و سوال اینجاست که اگر زندگی به تعلیقی بی پایان تبدیل شود، آیا هنوز نامش زندگی است؟

پ.ن. خانوم خانوما به نظرم هنوز یکی از ناشناخته ترین شخصیت‌های تاریخ نمایش‌هاییست که دیده‌ام. شاید روزی این متن را بروزرسانی کردم.

فعلا در همین حد بگم که:
👏👏👏👏👏

تا بعدا در موردش بنویسم!
خسته نباشید.

خیال می‌کنم این نمایش بیش از آنکه از ظرفیت موضوع انقلابی‌گری در ایرلند استفاده کند، صرفا ادای دینی به آن است. ریشه این فاصله رو هم در این میبینم که نویسنده با ذهنیت ایرانی تلاش کرده شوخی‌هایی آشنا و امروزی برای مخاطب خودش خلق کند، اما این شوخی‌ها ارتباط ارگانیکی با جهان نمایش ندارند. در نتیجه، اثری که بسترش خشونت سیاسی و انقلاب است، بیشتر بر شوخی‌های موقعیت، شوخی‌های روز و شوخی‌های جنسی تکیه می‌کند؛ شوخی‌هایی اگر از این نمایش جدا شوند، در هر کمدی دیگری هم قابل استفاده خواهند بود.
از نظر من، موضوع این نیست که نمایش عمق ندارند، بلکه این است که جهانی را برای روایتش انتخاب کرده است که ذاتش ظرفیت خلق کمدی سیاه را دارد، اما ابزار کمدی‌اش متناسب با آن نیست. کمدی سیاهی که باید در آن خنده از دل همان تراژدی و تناقض‌های انسانی بیرون بیاید، نه اینکه به صورت وصله‌های متعدد به متن اضافه شود. به همین دلیل، نمایش نهایتا برای من یک کمدی سرگرم کننده است.
موضوع خاص شوخی‌های جنسی نمایش هم از همین جنس هستند، مسئله‌ای در استفاده از این نوع شوخی نیست؛ مسئله این است که کمکی به شخصیت پردازی نمایش نمی‌کند و معنای تازه‌ای هم به روایت اضافه نمی‌کند و صرفا قرار است برای گرفتن خنده کمک کنند. (همانطور که در شبی که من نمایش را دیدم بیشترین و شدیدترین خنده‌ها را همین شوخی‌ها گرفتند.)
در نهایت، با وجود کیفیت خوب بازی‌ها، خیال می‌کنم متن نتوانست هم سطح اجرا حرکت کند. نمایش جهانی را انتخاب کرده بود که ظرفیت خلق طنزی تلخ و چند لایه را دارد، اما در نهایت بیشتر به محفلی برای مجموعه‌ای از شوخی‌های مقطعی تبدیل شد.

دو اثر قبلی ای که از جناب آقای اخوان دیده بودم (سنتز و ترس و نکبت رایش سوم) من رو ترغیب کرد که حتما این اثر رو هم تماشا کنم و اثری هست که حداقل یکبار تماشای آن را میتوانم به همه پیشنهاد کنم.
واقعیت این است که این اجرا در زمان کوتاهش ناگزیر بوده است بین عمق عاطفی و عمق دراماتیک یکی را انتخاب کند و همین باعث میشود برای من به پختگی دو اثری که بالاتر به آن ها اشاره کرده ام نباشد.
واقعیت این است که در نمایش ویران تن، به نظر من بیشتر با انباشت سوگ‌ها مواجه هستیم و "به نسبت" کمتر با کیفیت مواجه با سوگ؛ امری که باعث میشود حداقل به نظرم روند تبدیل شخصیت به آنچه در پایان نمایش تبدیل میشود به اندازه کافی پخته نباشد و سوگواری او به مثابه یک فرآیند روانی و دراماتیک کمتر بسط پیدا کند.
و البته برای من برانگیخته شدن موثر احساسات مخاطب در یک نمایش خیلی ارزشمند است و حاکی از کیفیت قابل توجه برای آن نمایش دارد اما موضوع این است که تاثیرگذاری اجرا از منظر احساسی بیشتر متاثر از خود موضوعات و نه حاصل معماری دراماتیک اثر است.
مرگ مادر، بیماری پدر، جنگ و مرگ معشوق، به طرز قابل توجهی حامل بار عاطفی‌اند و این ها در کنار پردازش خوب شخصیت نمایش پیش از سوگ به نظرم باعث ارتباط موثر اکثر مخاطبان نمایش از جمله خودم با آن شخصیت شد.
همچنان مشتاق به پیگیری مسیر هنری آقای اخوان هستم و برای ایشان آرزوی موفقیت دارم.
خسته نباشید.