سجاد آل داود

هنرساز فعال هنری

واقعیتش این هست که من خیلی "سینمای صامت چاپلین" باز نبودم هرگز در زندگیم و خیلی هیچ وقت ارتباط برقرار نمی‌کردم با این فضا ولی به طور کلی بعد از تماشای دریم لند حس خوبی داشتم و حالم برای ساعتی خوب شد.
تنها ایرادی که نمایش برای من داشت، گیجی ابتدایی‌ای بود که در فضاش پیدا کردم و اینکه شاید از آخر نمایش حدود 15 دقیقه برای شخص من اضافه بود.
ولی واقعا از خود نمایش و استعداد بازیگران و البته پیامی که به نظرم سعی داشت برسونه لذت بردم و شب خوبی برام ساخته شد.
و عجب بازیگران توانایی داشت این نمایش، درود به همه شما و خسته نباشید!
حتما توصیه میکنم به تماشای این نمایش.

برداشتی شاید احساسی بر نمایش "اینجا سال مندند"

تعداد کمی نمایش را به خاطر می‌آورم که بعد از خاموش شدن چراغ های سالن به جای آنکه ... دیدن ادامه ›› به داستانش فکر کنم در مورد ضرورت مرگ فکر کرده باشم و این نمایش هم برای من از همان دست اجراها بود.
دلیل این نبود که اینجا سال مندند مرگ را تراژیک نمایش داد بلکه به این دلیل بود که برای لحظه‌ای کوتاه آرامشی را در مرگ دیدم که از دل زندگی خانوم خانوما برمی‌خاست و این احساس نه صرفا از دیالوگ‌ها بلکه از مجموعه‌ای از انتخاب‌های دقیق اجرایی شکل گرفت.
این نمایش، از همان آغاز، جهانش را بی‌رحمانه کوچک می‌کند، چند سال مند که همچون جنازه‌ها روی هم تلمبار شده‌اند، یک تخت در مرکز صحنه، وسایل شخصی آویزان به همان تخت و خط سفیدی که مرز این جهان را صریح مشخص می‌کند. طراحی صحنه به وضوح هیچ تلاشی برای بازنمایی یک آسایشگاه واقعی ندارد؛ زیرا مسئله این نمایش مکان نیست. آنچه قرار بوده است ساخته شود، جهانی بسته است؛ جهانی که شخصیت‌های ما در آن زندگی می‌کنند، می‌خوابند، شوخی می‌کنند، خاطره تعریف می‌کنند، بیمار می‌شوند، میرقصند و در نهایت می‌میرند، بی‌آنکه واقعا از ان خارج شوند.
خط سفید دور صحنه، برای من از همان لحظه نخست، بیش از آنکه یک عنصر بصری باشد، به حضوری تهدید کننده بدل شد. نمایش توضیح خاصی در مورد آن نمی‌دهد، اما دقیقا همین موضوع قدرت آن را بیشتر می‌کند. خانوم خانوما تلاش می‌کند از این مرز عبور کند و ناکام می‌ماند؛ ناکامی‌ای که رفته رفته انگار زاییده ناتوانی خودش یا جلوگیری سه شخصیت دیگر نیست، بلکه انگار این خود جهان نمایش است که او را درون خود نگه میدارد و اینجاست که آسایشگاه تمثال خوبی از یک زندانی ذهنی و زمانی است.
تصمیم کارگردان برای چرخاندن تخت به نظرم بسیار هوشمندانه و ظریف است، تغییر میزانسنی که به تدریج حاکی از این است که شاید تخت بچرخد، روز‌ها بگذرد، تراژدی تخریب آسایشگاه به مثابه یک مرگ نزدیک شود اما شخصیت‌های داستان ما در همان نقطه باقی مانده‌اند و کمکی از بیرون نمی‌رسد، این چرخش، تصویری صریح از درجا زدن است.
در این میان، به نظرم خانوم خانوما با بازی درخشان نادیا پشم چی آرام آرام به استعاره‌ای از میل به رهایی تبدیل می‌شود، او کمتر از دیگران حرف می‌زند و بیشتر از دیگران به رفتن فکر می‌کند، حتی وسایلش را جمع می‌کند و بسیار به بیرون از خط سفید نزدیک می‌شود و حتی وقتی در پوشش مرگ فرصتی برای او فراهم می‌شود که از این زندان که به دقت در جهان نمایش ساخته شده است رهایی یابد، او به زندگی بر می‌گردد. صحنه‌ی به اصطلاح احیای او برای من صحنه‌ای تکان دهنده بود، احیا که ذاتا پیروزی زندگی است و لحظه‌ای است که مرگ شکست میخورد، حالا معنایی وارونه پیدا می‌کند و برای خانوم خانوما به سوال تبدیل می‌شود که "چرا؟" و این سوال دیگر پرسش شخصیت نیست بلکه شاید حتی برای مخاطب (حداقل من) هم سوال می‌شود که چرا باید با تمام میلی که به آزادی (مرگ) داریم به زندگی برگشت؟ و از همین جا به نظرم مسیر جدیدی در سیر من در این نمایش آغاز می‌شود.
شب سال نو، اوج احساسات من در این نمایش به عنوان یک مخاطب بود، از جایی که فتاح می‌گوید "ای کاش نجاتت نمی‌دادم" و در مرزی بین اخلاق و رنج گرفتار می‌شود.
این جا جاییست که من نیز (حداقل به میزانی کمی) با شخصیت نمایش اشک ریختم، وقتی او از میوه‌ای سخن می‌گوید که ورودی‌ای است که خروجی ندارد دیگر این صرفا یک استعاره شاعرانه نیست، تمام این اجرا به نظر من از ابتدا درباره ورودی‌هایی بوده است که خروجی ندارند، ورود به سالمندی، ورود به فراموش شدگی، ورود به انزوایی که خانواده، جامعه و حتی زمان، دیوارهایش را بلند تر کرده است. مرگ در پایان نمایش در نهایت نه پیروزی است و نه شکست، تنها نخستین دری است که واقعا به جایی دیگر باز می‌شود.
در پایان، به نظرم نمایش "اینجا سال مندند" از ناتوانی در خروج حرف می‌زند. و وقتی خروج از همه راه‌ها ناممکن می‌شود، مرگ دیگر صرفا پایان زندگی نیست بلکه پایان انتظار است. و سوال اینجاست که اگر زندگی به تعلیقی بی پایان تبدیل شود، آیا هنوز نامش زندگی است؟

پ.ن. خانوم خانوما به نظرم هنوز یکی از ناشناخته ترین شخصیت‌های تاریخ نمایش‌هاییست که دیده‌ام. شاید روزی این متن را بروزرسانی کردم.

فعلا در همین حد بگم که:
👏👏👏👏👏

تا بعدا در موردش بنویسم!
خسته نباشید.

خیال می‌کنم این نمایش بیش از آنکه از ظرفیت موضوع انقلابی‌گری در ایرلند استفاده کند، صرفا ادای دینی به آن است. ریشه این فاصله رو هم در این میبینم که نویسنده با ذهنیت ایرانی تلاش کرده شوخی‌هایی آشنا و امروزی برای مخاطب خودش خلق کند، اما این شوخی‌ها ارتباط ارگانیکی با جهان نمایش ندارند. در نتیجه، اثری که بسترش خشونت سیاسی و انقلاب است، بیشتر بر شوخی‌های موقعیت، شوخی‌های روز و شوخی‌های جنسی تکیه می‌کند؛ شوخی‌هایی اگر از این نمایش جدا شوند، در هر کمدی دیگری هم قابل استفاده خواهند بود.
از نظر من، موضوع این نیست که نمایش عمق ندارند، بلکه این است که جهانی را برای روایتش انتخاب کرده است که ذاتش ظرفیت خلق کمدی سیاه را دارد، اما ابزار کمدی‌اش متناسب با آن نیست. کمدی سیاهی که باید در آن خنده از دل همان تراژدی و تناقض‌های انسانی بیرون بیاید، نه اینکه به صورت وصله‌های متعدد به متن اضافه شود. به همین دلیل، نمایش نهایتا برای من یک کمدی سرگرم کننده است.
موضوع خاص شوخی‌های جنسی نمایش هم از همین جنس هستند، مسئله‌ای در استفاده از این نوع شوخی نیست؛ مسئله این است که کمکی به شخصیت پردازی نمایش نمی‌کند و معنای تازه‌ای هم به روایت اضافه نمی‌کند و صرفا قرار است برای گرفتن خنده کمک کنند. (همانطور که در شبی که من نمایش را دیدم بیشترین و شدیدترین خنده‌ها را همین شوخی‌ها گرفتند.)
در نهایت، با وجود کیفیت خوب بازی‌ها، خیال می‌کنم متن نتوانست هم سطح اجرا حرکت کند. نمایش جهانی را انتخاب کرده بود که ظرفیت خلق طنزی تلخ و چند لایه را دارد، اما در نهایت بیشتر به محفلی برای مجموعه‌ای از شوخی‌های مقطعی تبدیل شد.

دو اثر قبلی ای که از جناب آقای اخوان دیده بودم (سنتز و ترس و نکبت رایش سوم) من رو ترغیب کرد که حتما این اثر رو هم تماشا کنم و اثری هست که حداقل یکبار تماشای آن را میتوانم به همه پیشنهاد کنم.
واقعیت این است که این اجرا در زمان کوتاهش ناگزیر بوده است بین عمق عاطفی و عمق دراماتیک یکی را انتخاب کند و همین باعث میشود برای من به پختگی دو اثری که بالاتر به آن ها اشاره کرده ام نباشد.
واقعیت این است که در نمایش ویران تن، به نظر من بیشتر با انباشت سوگ‌ها مواجه هستیم و "به نسبت" کمتر با کیفیت مواجه با سوگ؛ امری که باعث میشود حداقل به نظرم روند تبدیل شخصیت به آنچه در پایان نمایش تبدیل میشود به اندازه کافی پخته نباشد و سوگواری او به مثابه یک فرآیند روانی و دراماتیک کمتر بسط پیدا کند.
و البته برای من برانگیخته شدن موثر احساسات مخاطب در یک نمایش خیلی ارزشمند است و حاکی از کیفیت قابل توجه برای آن نمایش دارد اما موضوع این است که تاثیرگذاری اجرا از منظر احساسی بیشتر متاثر از خود موضوعات و نه حاصل معماری دراماتیک اثر است.
مرگ مادر، بیماری پدر، جنگ و مرگ معشوق، به طرز قابل توجهی حامل بار عاطفی‌اند و این ها در کنار پردازش خوب شخصیت نمایش پیش از سوگ به نظرم باعث ارتباط موثر اکثر مخاطبان نمایش از جمله خودم با آن شخصیت شد.
همچنان مشتاق به پیگیری مسیر هنری آقای اخوان هستم و برای ایشان آرزوی موفقیت دارم.
خسته نباشید.

خطرنج: تولد یک ضد قهرمان کامویی

به نظرم خطرنج یک درام روانشناختی قدرتمند و با کیفیت است که حتما ارزش تماشا دارد.

با توجه به ارتباط خیلی ... دیدن ادامه ›› خوبی که با رمان "تصرف عدوانی" وقتی 5 یا 6 سال پیش خوانده بودمش گرفته بودم به تماشای این نمایش نشستم و از این تجربه بسیار راضی بودم.
به نظرم در وهله اول با یک طراحی صحنه و طراحی نور بسیار بسیار هوشمندانه مواجه بودیم که به شدت در خدمت درام است، به نظرم قرار گیری هوشنگ در فضایی مرتفع تر از ستاره به نوعی تقویت کننده حس بیننده در مورد خواستن و تمنای ستاره و همچنین نماینده قلمرو شخصی و هویت هنری تیره و مخدوش هوشنگ است که ستاره به ندرت به آن دسترسی دارد.
در کنار آن در مرکزیت قرار گرفتن تخت خواب در این فضای شبه خانه به عنوان چیزی که احتمالا در معماری مرسوم نباشد، اشاره‌ای مداوم به مرجع سوالات مرکزی نمایش در مورد عشق و صمیمت و همچنین میل و آسیب پذیری انسان در آن فضاها دارد؛ یا شاید در واقع اشاره به جایی که در آن هوشنگ وارد "حریم" ستاره شده است و از آن به بعد بوده است که همه چیز تغییر کرده است. هر چه بوده است به نظرم هوشمندانه بوده است!
اما به نظرم شیمی بازی‌ها، حداقل برای من، کاملا اثرگذار بود و همانطور که فروپاشی تدریجی هوشنگ در گذر زمان نمایش را به خوبی حس کردم و به آن متصل شدم، آسیب پذیری ستاره و ضعیف شدن او نسبت به آن چه در آغاز نمایش از او دیدم نیز کاملا برای من محسوس بود.
به نظرم هم عباس جمالی و هم مهتاب ثروتی در این نمایش انعطاف پذیری خود در بازیگری را نشان دادند که این موضوع بسیار برای من قابل توجه بود.
همچنین بازی شادی ضیایی در نقش لیلی را نمیتوان نادیده گرفت چرا که اتفاقا به نظر من تکمیل کننده این نمایش بود با وجود اینکه بار دراماتیک نمایش بیشتر بر دوش دو بازیگر دیگر بود.
به نظر من، خطرنج بیش از آنکه تعریفی برای عشق ارائه دهد، مرز باریک میان مسئولیت و آزادی فردی را برای ما نشان میکند و یاد آور میشود که شاید عشق (همانطور که در طول نمایش برای شخصیت ها مورد سوال است) قابل تعریف نباشد؛ اما نا معین بودن آن به هیچ عنوان توجیهی برای تعلیق یا آسیب وارد آوردن به دیگری نیست.
هوشنگ در قلمرو آزادی شخصی در مورد تنهایی‌اش رویاپردازی میکند اما انتخاب او برای تنهایی پس از آسیب به ستاره، دیگر یک انتخاب شخصی نیست، بلکه به قلمرو مسئولیت اخلاقی او وارد میشود و شاید به جرئت بتوانم بگویم که هوشنگ نمونه بارز یک ضد-قهرمان کامویی است؛ شخصیتی که مدام از آزادی سخن می‌گوید، اما بهای این آزادی را دیگری میپردازد، از ابهام به جای صداقت بهره می‌گیرد و با معلق نگاه داشتن دیگری، از پذیرش مسئولیت اخلاقی انتخاب های خود می‌گریزد.

امتیاز من به این نمایش کمی کمتر از 5 ستاره ولی بیشتر از 4 ستاره است.
خسته نباشید.

من خیلی علاقه مند به نمایش‌های صرفا دیالوگ محور نیستم (که یکی از بدترین تجربیاتم در موردشون هم نمایش بونکر در همین سالن قشقایی بود) و در اوایل این نمایش حس کردم شاید خیلی دوستش نخواهم داشت اما هر چه گذشت معادلات دراماتیک مهم تری در این نمایش پیدا کردم که در این نوشته آن را بسط خواهم داد.

پیشاپیش بگم که مطالعه این متن قبل از تماشای نمایش شاید لذت شما از تماشای نمایش را کاهش دهد (شاید هم نه)

به نظرم متن این نمایش واقعا گیرا و جذاب بود و من خیلی گذر زمان را در این نمایش حس نکردم، هرچند موافق بودم که کمی کوتاه تر باشد و بعضی جزئیات غیرضروری که ریتم را به صورت لحظه ای برای من کاهش میداد از آن حذف شود اما در نهایت واقعا تجربه خوبی برای من رقم خورد.

بار دراماتیک نمایش بیشتر بر دوش مهدی کوشکی بود و استقبال میکردم اگر میشد به نحوی این بار دراماتیک را حداقل کمی بیشتر بین عاطفه کوشکی ... دیدن ادامه ›› و مهدی کوشکی تراز کرد تا در خیلی جاهای نمایش به یک تجربه مونولوگ گونه تبدیل نشود، اما این‌ها مواردی نبود که خیلی روی لذت و احساسات من در مورد این نمایش تاثیر بگذارد.
در تمام طول اجرا بیش از آنکه گوش من درگیر روایت قتل‌ها باشد، چشمم اسیر چیزی بود که هیچ دیالوگی در موردش در این نمایش وجود نداشت؛ قطره های آبی که بی وقفه روی پلاستیک میریخت و آرام زیر پای خواهر و برادر نمایش ما جمع میشد.

شخصیت‌ها در واکنش به این قطرات آب تکان نمی‌خوردند، به آن نگاه نمی‌کردند و گویی اصلا وجودش را احساس نمی‌کردند و از آب معدنی خودشان می‌نوشیدند بی اعتنا به آبی که ذره ذره جهان نمایش را اشغال می‌کرد و به نظرم همین بی تفاوتی طراحی صحنه به نسبت مینیمال این نمایش رو به یک عنصر دراماتیک برای من تبدیل می‌کرد.
برای شخص من آن قطره‌ها، بیش از آن که نماد هر چیز دیگری باشند، خود زمان بودند و آن هم نه زمانی که با ساعت اندازه گرفته میشود، بلکه زمانی که زخم را میسازد؛ چرا که هیچ کس در یک آن به هیولا تبدیل نمی‌شود. این خشونت، تحقیر، آزار، ترس و اجبار به سکوت است که به سان قطرات آب، ذره ذره این هیولا را میسازد و وقتی هیولا به خودش بیاید، دیگر زمین زیر پایش خشک نیست.

قطرات آب، همزمان حافظه بودند، حافظه‌ای که مدام تحت تاثیر تراماهای عمیق شخصیت‌های این نمایش مدام به حال چکه می‌کرد و در حال که شخصیت‌های داستان ما ذره‌ای از جای خود حرکت نمی‌کردند، گذشته مدام به حال آن‌ها چکه می‌کرد.
این چکه مداوم، به مرور مرز گذشته و حال و واقعیت و خیال را در این نمایش تغییر میداد و هر چه می‌گذشت شخصیت‌های نمایش به جای اینکه روی حال خود ایستاده باشند در حال تماشای گذشته بودند که از زیر پای آن‌ها عبور میکرد.
نمایش در مورد این آب سکوت می‌کند و واکنشی هم به آن نشان نمیدهد و این شاید از بهترین تصمیمات دراماتیک این نمایش است.

دیالوگی در سریال True Detective بود که شاید در تجربه پس از این نمایش بسیار به آن فکر کردم:
"زمان یک دایره تخت است، هر کاری که کرده‌ایم یا قرار است انجام دهیم، بارها و بارها تکرار خواهد شد. آن پسر کوچک و آن دختر کوچک، دوباره در همان اتاق خواهند بود. دوباره و دوباره. برای همیشه"

حتما توصیه میکنم به تماشای این نمایش.
خسته نباشید.

پنج شنبه هفته گذشته به تماشای این نمایش نشستم،
تلاش دو بازیگر و ابعاد فنی این نمایش با توجه به بضاعت ستودنی و کاملا قابل قبول بود اما به نظرم چیزی که این نمایش را بیش از 2 ستاره برای من بزرگ نمی‎کرد، معمولی بودن بیش از حد متن بود که واقعا نتوانست درامی به اندازه 45 دقیقه برای من ایجاد کند!
(قبلا در یادداشتی توضیح داده بودم که نمایش‌های 3 ستاره با برخی بهبود‌ها شانس 5 ستاره شدن را در طول چرخه اجرای خود دارند اما اجراهای زیر 3 ستاره، به دلیل عواملی مثل نمایشنامه ضعیف، هرگز شانس 5 ستاره شدن برای من را نخواهند داشت.)
به نظرم گروه سازنده این نمایش با انتخاب متن‌های بهتر آینده درخشانی خواهند داشت و من نیز از حضور در این نمایش پشیمان نیستم؛ چرا که حداقل دیدن اجرای با کیفیت از یک متن معمولی چیزی نیست که از آن لذت نبرده باشم.
برای همه شما آرزوی موفقیت دارم.